110103_bvr_colum_sted_int_5

Ter voorbereiding van het bezoek van de guest urban critics Allan Jacobs en Elizabeth Macdonald aan Rotterdam roept AIR mensen op om op een digitale plattegrond van de stad aan te geven waar volgens hen de stad af is en waar je niets meer aan moet doen. Het mag je favoriete straat, park, plein, gebouw of café zijn, oftewel plekken waar je graag komt.

 Een blik op deze plattegrond maakt duidelijk dat de plekken waar mensen graag komen meestal te maken hebben met een interessant programma (veel cafés en culturele hotspots), een mooi uitzicht, historie, een mooi gebouw of eenvoudigweg een gevoel van stedelijkheid. Bij de Westblaak heeft iemand bijvoorbeeld geschreven: "Hoewel de straat zelf niet erg interessant is, ziet de Westblaak er wel grootstedelijk uit. Hier lopen doet je denken alsof je in New York of Tokio bent." En over de Waalhaven: "Omdat deze pier is wat een pier moet zijn, niets meer dan een wandelpad in een landschap waar je niet thuishoort, bijna 1 kilometer de haven in, heen en terug, een verdwijnpunt van de stad." Deze snelle inventarisatie bevestigt wat we natuurlijk allemaal wel weten. Toch focussen de meeste gemeenten zich bij het aanpakken van de openbare ruimte op de materialisatie. In Nederland heeft de afgelopen tien jaren iedere zich zelf respecterende gemeente haar openbare ruimte vol gelegd met Chinees graniet (hoezo duurzaam?). Behalve dat zij zo juist meer op elkaar zijn gaan lijken, hadden zij zich natuurlijk eerst de vraag moeten stellen: " Wat valt hier te beleven en te zien?", voordat zij een fortuin uitgaven aan bestrating.

In augustus was ik in Stockholm en daar denk je op heel veel plekken: "niks meer aan doen". Er is een overdaad aan goede openbare ruimte met een gemengd programma, veel uitzichten en goede verbindingen (overal fietsen, boten, metro of bus), waardoor mensen de openbare ruimte heel intensief gebruiken. Op Skeppsholmen bijvoorbeeld voelt de openbare ruimte perfect aan. Maar dit komt door de verhouding tussen de gebouwen, waaronder het Moderna Museet, het groen en de uitzichten, waar de straten met voornamelijk asfalt en hier en daar een randje kinderhoofdjes zich perfect in voegen. De straat Götgatan in Södermalm is met één simpele ingreep, de auto's de toegang ontzeggen, verandert in een zeer levendige winkelstraat met veel cafés, galeries en uitgaan. Aan de bestrating is niets veranderd, de grijze tegels in de stoep en het asfalt op de voormalige rijweg liggen er nog steeds, maar het beeld wordt bepaald door de afwisselende gevels, de levendige plinten en de terrassen. Zelfs met regen is het er druk. De kades zijn heel basis ingericht met kinderhoofdjes, maar er is zoveel te zien met alle aangemeerde (zeil)boten, de vele kiosken met terras waar je wat kunt eten of drinken en er is zelfs de mogelijkheid om te kanoën midden in de stad, zodat je er uren kunt doorbrengen. Laten we ons hier ook wat meer richten op de kwaliteit van de ruimtes zelf en het bijbehorende programma in plaats van op de materiële zaken, dan krijgen we vanzelf veel meer plekken waarvan mensen zeggen: "de stad is af". Voorstel voor tussenkop: Wat valt hier te beleven en te zien?

Liliane Geerling

Deze column is verschenen in Stedelijk Interieur nummer 5 2010