130409 BVR Toekomstkaart -Zeeland-2040

Toekomstvisie Zeeland 2040Product: Toekomstvisie
Opdrachtgever: Provinciale Staten Zeeland 

Na een jaar scenario’s bouwen, toeren door Zeeland en debatteren met gemeenten, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen is Zeeland2040 een feit!  Het is een bijzonder product geworden. Geen beleidsvisie maar een visionair en richtinggevend document waar Zeeland de komende jaren mee aan de slag gaat. Voor het eerst in Nederland maakte een volksvertegenwoordiging zelf (in plaats van het uitvoerend bestuur) een lange termijnvisie. Voor het eerst leverde BVR een eindproduct op in de vorm van een app. Wij zijn dan ook erg trots dat het een product is geworden waaraan zowel Provinciale Staten als Gedeputeerde Staten hun inspiratie voor de toekomst van Zeeland ontlenen. De visie is te downloaden via www.zeeland2040.nl of als app verkrijgbaar in de Apple app-store.


Zeeland 2040: kompas voor de toekomst en oproep aan de samenleving
Onder het motto Zeeland 2040 is in 2012 en 2013 een brede maatschappelijke discussie gevoerd over de toekomst van Zeeland. BVR verkende met een doorsnede van de Zeeuwse samenleving vier verschillende en mogelijke ontwikkelingsrichtingen. Stel dat Zeeland in 2040 is veranderd in… Avontuurlijk Zeeland, Ondernemend Zeeland, Voedselrijk Zeeland of Zeeland Deltaland. De scenario’s zijn gemaakt in een reeks workshops met ondernemers, maatschappelijke organisaties, kennis- en onderwijsinstellingen en diverse overheidslagen.  Elk scenario werd onder leiding van adviseurs van BVR uitgewerkt door een eigen multidisciplinair team, samengesteld uit deskundigen van binnen en buiten Zeeland. De scenario’s werden in de zomer van 2013 bediscussieerd in en met de verschillende Zeeuwse regio’s. Op basis van alle reacties werd vervolgens de toekomstvisie als een nieuw en overstijgend verhaal gemaakt. 

131213-BVR-grenzenloos

De kern van de visie: In 2040 heeft Zeeland een onderscheidende positie binnen het verstedelijkte netwerk van West-Europa, gekenmerkt door een excellente kwaliteit van leven, gebaseerd op Zeeuwse waarden
Drie megatrends bepalen de toekomst van Zeeland: technologisering, verduurzaming, verpersoonlijking. Samen met de eigen kracht van Zeeland als deltagebied is dat de kapstok van de toekomstvisie. 

Het ‘Zeeuws Verlangen’ voor 2040 is een florerende netwerksamenleving en een netwerkeconomie met een sterke sociale samenhang, ondersteund door een faciliterende overheid. Daardoor krijgen sociale en technologische innovaties de ruimte. Dit versterkt de samenwerking tussen burgers, maatschappelijke organisaties, ondernemers, kennisinstellingen en overheden. Deze samenwerking is gericht op het gezamenlijke belang: een actieve, gezonde en open samenleving, gebaseerd op de eigen kracht en trots.De route naar Zeeland 2040 wordt geschetst in vier hoofdthema’s: kwaliteit van leven, open Zeeland, economische kansen en sociale innovatie. Onder elk hoofdthema staan de verwachte ontwikkelingen, de kansen, de dilemma’s en de keuzes voor de toekomst.  ‘Kwaliteit van leven’ is het doel van Zeeland 2040, ‘open Zeeland’ de voorwaarde om het doel te bereiken, ‘economische kansen’ gaat over het benutten van ontwikkelingen die je overkomen en ‘sociale innovatie’ over de veranderende behoeften van de samenleving.
De visie wil inspireren, activeren, agenderen en uitnodigen om gezamenlijk antwoorden te geven op de uitdagingen die voor ons liggen. Die opgave ligt niet alleen bij het provinciaal bestuur, maar bij heel Zeeland. Ook bij de collega-overheden, maatschappelijke instellingen, kennisinstellingen en ondernemingen. Provinciale Staten nodigen die partners uit om samen die uitdaging aan te gaan. 

131218-BVR-kleinengrote-schaal-2040

Proces en rol BVRHet project Zeeland 2040 was een initiatief van Provinciale Staten. Het kwam voort uit de bestuurskrachtmeting van het provinciebestuur in 2011 (commissie Calon). “Maak als provinciebestuur  samen met de externe partners een samenhangende ‘aansprekende verbeelding’ over het Zeeland van de toekomst”, zo luidde het advies. Zeeland 2040 geeft hieraan inhoudelijk invulling.

Het project duurde ongeveer een jaar. Het stappenplan was daarom gemakshalve ingedeeld in vier hoofdfasen die de seizoenen volgden. Met ‘seizoensgebonden’ activiteiten (gronden, zaaien, groeien, oogsten) werd in stappen gewerkt aan de toekomstvisie. De winterperiode werd gebruikt voor deskresearch naar trends en ontwikkelingen, analyse van beleid, een veldbezoek samen met Statenleden om de kracht en identiteit van Zeeland nog beter te doorgronden. In de lenteperiode zijn scenario’s ontwikkeld en uitgebouwd en op al hun consequenties doordacht. 

131218-BVR-klimaatbestendig

In de zomerperiode werden de vier scenario’s getest op hun toekomstbestendigheid en hun consistentie. De scenario’s werden op 10 levensgrote banners afgedrukt en als reizende tentoonstelling vormgegeven. De tentoonstelling werd gedurende de zomer om de week gestationeerd in de gemeentehuizen en bij verschillende onderwijs- en kennisinstellingen en telkens bediscussieerd. Daarnaast werden excursies en werkateliers gehouden met alle partijen. Ook scholieren en studenten zijn actief betrokken bij het proces onder andere met debatten en moodboardsessies bij de HZ en in debatten met een jeugdpanel. Ook is het verhaal van de scenario’s bij verschillende bijeenkomsten van anderen gepresenteerd. 

Er is grote overeenstemming over de noodzaak om de aanwezige diversiteit, eigenheid en contrasten van Zeeland beter te benutten en op dit Zeeuwse DNA voort te bouwen. Eensluidend is men over de noodzaak om de mismatch aan te pakken tussen het onderwijs en de lokale arbeidsmarkt. Zeeland moet in 2040 beter verbonden zijn met de rest van Nederland en daarbuiten. De delta is een onderscheidende kwaliteit van Zeeland in Europa en een vitalere en meer dynamische delta spreekt velen aan. Maak de kaart van Zeeland groter en werk vanuit het kader van de Zuidwestelijke Delta. Ook is men stellig over de positie van de boer: die is ook in 2040 belangrijk voor voedselproductie en recreatie. Het rustige en ruime Zeeland heeft in 2040 veel te bieden aan zijn stedelijke buurregio’s. Maar dan is wel een kwaliteitsslag nodig in steden, dorpen en bijvoorbeeld in de Zeeuwse vakantieparken.

131113-BVR-technologie-2040

Als belangrijkste dilemma´s komen naar voren: hoe kun je als overheid regels loslaten en wel voldoende kwaliteit borgen? Zet je in op nieuwe (spoor)wegverbindingen of vertrouw je op een betere benutting van de bestaande infrastructuur met de nieuwe mobiliteitstechnologie van 2040? Wat is een verstandige herverdeling van voorzieningen als bevolkingsdaling, vergrijzing en ontgroening doorzetten? Gaat Zeeland voor de oase van rust voor de buren, of wil je toch concurreren met de omliggende metropool? 

Aan de hand van de zomerresultaten zijn we met de Staten in gesprek gegaan over welke keuzes voorliggen om tot een gedragen toekomstvisie te komen. Het besluitvormingsproces was getrapt. Eerst werden inhoudelijke discussies gevoerd in statencommissies en in twee bijzondere meningsvormende bijeenkomsten van Provinciale Staten. Daarna kon de visie vrijwel unaniem door de partijen worden aangenomen in een officiële Statenvergadering op 31 januari 2014 na een politiek debat. BVR vervulde in eerste instantie de inhoudelijke aanjagersfunctie, maar kon die inhoudelijke positie steeds meer overdragen aan de opdrachtgevers: de statenleden. Tijdens het gehele proces was niet een ambtelijke werkgroep vanuit de GS-lijn, maar de griffie de gedelegeerde opdrachtgever, wat ook voor dit gremium een leerproces betekende. Dankzij veel overleg konden PS en GS zich tenslotte gezamenlijk achter de visie scharen. Zij geven de komende jaren verder invulling aan de visie.