panorama_energie
IBA Parkstad 2013-2020: 'under construction' type product: Ontwerpend onderzoek en strategisch advies 
opdrachtgever:
Parkstad Limburg

 

BVR heeft van 2010 tot 2013 vorm en inhoud gegeven aan IBA Parkstad 2013-2020 samen met een enthousiast team . Deze van oorsprong Duitse aanpak geeft bewezen economische, sociale en culturele impulsen aan gebieden in verandering. In Limburg wordt voor de stadsregio Parkstad gewerkt aan de eerste volwaardige laaglandversie van een IBA.

De titel ‘IBA Parkstad, under construction’ vertelt de kern van het inhoudelijke concept: de kracht van het verbouwen. Eind oktober 2013 gaven de provincie Limburg en de acht gemeenteraden van Parkstad een bestuurlijke GO. IBA Parkstad zoekt nu via Open Oproepen naar moedige en visionaire mensen, buitengewone ideeën en innovatieve projecten!



park_en_stad-01

Wat is IBA en waarom heeft Parkstad een IBA nodig?

Demografische ontwikkelingen, economische conjunctuur, toenemende internationalisering en een andere verhouding overheid – samenleving vragen om een nieuwe aanpak binnen de planningscultuur van Nederland. Een dergelijke aanpak is de Duitse IBA (Internationale Bau Ausstellung). Een IBA is een acht tot tien jaar durende manifestatie over een locatie, stad of streek. Een IBA heeft geen vast format, elke IBA moet opnieuw worden uitgevonden. Het bestaat onder andere uit vernieuwende bouwprojecten, bijzondere tentoonstellingen, symposia en innovatieve plannen. Met als gegarandeerd eindresultaat: een fysieke verandering in het gebied. Maar minstens zo belangrijk: een cultuuromslag in denken en werken en waardering voor een gebied. Een hernieuwde trots, die uitnodigt om te investeren.

Dat laatste is nodig in Parkstad. Parkstad vergrijst, is armer dan de rest van Nederland, heeft een hoge werkloosheid en kampt met leegstand. Hoe kunnen hier nieuwe economische kansen worden gecreëerd? En hoe behoudt en gebruikt Parkstad haar unieke kenmerken daarbij? Hoe wordt deze uiteengelegde stad een klimaatbestendige stad, duurzaam en in staat om in eigen energie te voorzien? Hoe blijft deze stad ondanks vergrijzing en krimp dynamisch en innovatief? Door de stadsvlucht groeit de kloof tussen vraag en aanbod en moet een flink aantal woningen in het gebied worden gesloopt. Er is daarom nood aan een stedelijke herstructurering die de ruimtelijke kwaliteit versterkt.

 

141001 BVR IBA NieuwPanorama2030

 

BVR ging op zoek naar een inspirerend verhaal en de IBA format voor Parkstad

Het verhaal dat moet dienen als stip op de horizon bij de start van de IBA heeft niet de vorm van een blauwdruk of masterplan, maar het is een verhalend en verbeeldend Panorama. In een bijzonder samenspel met ondernemers, scholen, woningbouwcorporaties en kunstenaars kwam een inspirerend narratief tot stand dat zin opwekt om aan het Parkstad van de toekomst te bouwen.

Op basis van de resultaten van het ontwerpend onderzoek heeft BVR een vertaling gemaakt naar een concept voor IBA Parkstad. Wij organiseerden hiervoor een creatief proces: samen met de regio is gebouwd aan een verhaal als start van de IBA. Belangrijk was daarbij een heldere verbeelding van de regionale opgaven in een kaart ‘de stand van de regio’ en economische ontwikkelthema’s met visionaire collagebeelden. Het verhaal mondt uit in drie thema’s voor de IBA:

 

141001 BVR IBA collage recycle stad

RecycleStad: - We willen de IBA gebruiken om de economie te versterken en iederéén aan te spreken. De stad moet worden vernieuwd, omgebouwd. Ook de regionale ontwikkelingspolitiek moet opnieuw worden uitgevonden. Het gaat daarbij om het opnieuw waarderen van het bestaande: bestaande kennis, gebouwen, ruimte, mensen, infrastructuur, enzovoort... Recycling is een centraal thema dat ook inspiratie leverde voor de andere thema’s van IBA Parkstad: de EnergieStad en de FlexibeleStad.

 

141001 BVR IBA collage energie stad

EnergieStad – omdat de letterlijk gelaagde stad veel potentiële energiebronnen bevat, voor zichzelf en haar omgeving.

 

141001 BVR IBA collage flexibele stad

 

FlexibeleStad – omdat de plekken en gebouwen die leegstaan of vrijkomen bij het ombouwen van Parkstad opengesteld kunnen worden. In de IBA werkplaats die Parkstad acht jaar lang is, wordt tijdelijkheid benut als testfase voor definitieve oplossingen en economische groei.  

 

141001 BVR IBA Collage proces

 

IBA Community

De kern van de IBA bestaat uit een reeks projecten die met behulp van Open Oproepen worden opgehaald en gecoacht tot projecten van uitzonderlijke klasse die het IBA label verdienen. De eerste Open Oproep startte op 27 juni 2014. De IBA werkplaats kent vier pijlers die (potentiële) projecten kunnen ondersteunen:

‘IBA consult’, die de benodigde economische, financiële en juridische kennis levert, het ‘IBA Forum’, dat ruimte biedt voor debat en interactie, bijvoorbeeld tussen buurt en professionele ambities van binnen en buiten Parkstad. De ‘IBA School’, in de vorm van een lerend netwerk van actieve IBA ondernemers, onderwijsinstellingen uit Parkstad en internationale IBA vrienden. ‘IBA Event’, tenslotte, zorgt ervoor dat IBA Parkstad en projecten in de publieke belangstelling staan. ‘IBA Parkstad, under construction’ maakt inmiddels deel uit van het internationaal IBA kennisnetwerk.

Meer info over IBA Parkstad: www.iba-Parkstad.nl

 

141001 BVR IBA principe