141027-BVR-commisie-van-wijzen

Adviseur ruimtelijke kwaliteit

Product: Advies
Opdrachtgevers: Provincies Noord Holland, Overijssel en Noord Brabant, Commisie van Wijzen Twente en SERraad Noord Nederland

Hilde Blank, directeur BVR, heeft diverse functies vervuld als Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit. In 2004 werd zij kwartiermaker Provinciaal Bouwmeester Noord Holland waar zij de profielschets voor de PARK (Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit) heeft gemaakt. Dit heeft zij gedaan door 2,5 jaar lang te opereren in de rol van Provinciaal Bouwmeester. Het atelier Bloemdalenpolder, dat zij samen met Kees Rijnboutt en Fred van der Kaaij heeft begeleidt, is daarvan een spraakmakend voorbeeld.

In een voormalig postkantoor in Muiden was het ontwerpatelier gevestigd waar, samen met gebiedspartijen, omwonenden en experts gediscussieerd en ontworpen werd aan de Bloemendalenpolder. Spraakmakend omdat het een van de voorbeeldprojecten betrof van gebiedsontwikkeling vanuit de Nota Ruimte en het voormalig KNSF terrein onderdeel was van de planontwikkeling.

Het werkbezoek van minister Dekker ging gepaard met politiebegeleiding, wat achteraf gelukkig helemaal niet nodig bleek.

BVR-Hilde-en-minister-Dekker

Na Noord Holland werd Hilde atelierleider AtelierOverijssel. Een provincie die het adviseurschap Ruimtelijke Kwaliteit op een heel andere manier had ingevuld. Het atelier was van de partners: jet Oversticht, Landschap Overijssel, Kunst en Cultuur Overijssel, Architectuur Centrum Twente en Hilde heeft daar de Waterschappen aan toegevoegd. Samen met de partners is gewerkt aan diverse onderwerpen die spelen in Overijssel, van landgoederen, tot wateropgaven, de stadsranden, stationsomgevingen, maar ook masterclasses om het samenwerken aan Ruimtelijke Kwaliteit te activeren.

Na 2,5 jaar Overijssel is Hilde adviseur geworden van BERK, Brabantse Expertisecentrum Ruimtelijke Kwaliteit. Wederom een andere provincie met een geheel eigen insteek. De rol van Hilde in Brabant was een binnenboordmotor gericht om de kennis en expertise van provinciale medewerkers op het gebied van Ruimtelijke kwaliteit te vergroten. Tegelijkertijd heeft Hilde ook de verbinding met de buitenwereld gelegd door een actieve rol in het programma Mijn Mooi Brabant, waaronder de bijeenkomst over ‘vergeten kanalen’ en de prijsvraag De Brabantse Stijl. Verder heeft ze een actieve rol gespeeld in het organiseren en begeleiden van het Festival Ruimtelijke kwaliteit en diverse werkateliers.

141218-BVR-ruimtelijke-kwaliteit

Hoewel de drie genoemde provincies op een geheel eigen wijze aan Ruimtelijke Kwaliteit werken zijn er wel overeenkomsten. Doordat de rijksoverheid veel taken heeft gedelegeerd aan de provincies, is de provinciale overheid zich steeds bewuster geworden wanneer het gaat om de kwaliteit van de Ruimte. Alle drie de provincies zien in dat het werken aan Ruimtelijke Kwaliteit belangrijk is voor alle sectoren en dat het, naast de fysieke omgeving, gaat om de integrale benadering. Ontwerpend onderzoek is een doeltreffend middel gebleken om samen met verschillende publieke, private en maatschappelijke partijen opgaven te verkennen en te komen tot verrassende oplossingen. Gebiedsprocessen zijn zeer nuttig voor het identificeren van nieuwe stakeholders en verdienmodellen.

141027-BVR-twente

Naast het adviseurschap bij de drie provincies wordt Hilde vaak gevraagd als expert Ruimtelijke Kwaliteit in commissies, zoals de commissie Mooi Nederland (innovatieprogramma minister Cramer), het kwaliteitsteam Noordervisie (drie noordelijke provincies), de visitatiecommissie schaalvergroting agrarische sector (provincie Groningen), de commissie van Wijzen vliegveld Twente (provincie Overijssel en de gemeente Enschede) en de SER raad Noord Nederland.


101020_atelieroverijssel_hblank

AtelierOverijssel - Samen werken aan Ruimtelijke Kwaliteit

Product: Regionale visie
Opdrachtgevers: Provincie Overijssel

Wat betekent ruimtelijke kwaliteit in de praktijk en hoe werk je er aan? Deze vraag stond centraal in AtelierOverijssel van begin 2008 tot medio 2010. In deze periode leidde Hilde Blank, directeur van BVR adviseurs, AtelierOverijssel. De typische BVR aanpak met energieke ontwerpworkshops, gebiedsdagen en een doorwerking op bestuurlijk niveau maakte AtelierOverijssel tot een landelijk voorbeeld.

De kracht van een plek
Werken aan ruimtelijke kwaliteit in Overijssel doe je samen met allerlei partijen. De onafhankelijke setting van AtelierOverijssel is daarvoor ideaal. Tussen 2006 en 2008 hebben onze voorgangers ruimtelijke kwaliteit op de agenda gezet en zich gericht op de vraag ‘wat is ruimtelijke kwaliteit?'. De BVR equipe richtte zich op de vraag ‘hoe werk je samen aan ruimtelijke kwaliteit?'. Dit resulteerde in een reeks adviezen over concrete onderwerpen zoals stadsranden, mobiliteit of landgoederen. Deze adviezen zijn te vinden via www.overijsselis.nl

Werken aan ruimtelijke kwaliteit is volgens BVR:
> altijd integraal, multidisciplinair en interactief,
> altijd het gebied centraal stellen,
> altijd de opgave plaatsen in de bredere context en
> altijd betrokkenheid, urgentie en commitment organiseren.

Dat vraagt om meer dan het puur vakmatig kijken naar de ruimte op basis van bijvoorbeeld de lagenbenadering en gebiedskenmerken. Het betekent op zoek gaan naar de kracht en de kansen van een plek.

101020_atelieroverijssel_collage1

Energieke aanpak
Het Atelier startte een verkenning naar de positie van Overijssel in (inter-)nationale context. De uitkomsten werden bediscussieerd in een ronde langs de 25 gemeenten. In een tweede ronde (‘de Tour') bezocht AtelierOverijssel elk kwartaal een andere windstreek van Overijssel. Gebiedsdagen en Masterclasses stimuleerden het debat over ruimtelijke kwaliteit. Parallel werd gewerkt aan adviezen over ruimtelijke kwaliteit en: > recreatie en vrije tijdseconomie
> mobiliteit
> water en natuur
> proces

101020_atelieroverijssel_inhetveld

De atelierequipe organiseerde ontwerpdagen, excursies en debatten over deze onderwerpen. Daarnaast zijn vele ad-hoc adviezen gegeven aan gemeenten, waterschappen en belangenclubs. De beoogde kwaliteitsimpuls voor projecten in Overijssel werd manifest op ondermeer de ‘Dag van Ruimtelijke Kwaliteit' en tijdens het ‘Verkiezingsdebat', de ‘Grand Finale', de excursiedag met landelijke
‘kopstukken' en het vaksymposium over opdrachtnemer / opdrachtgeverschap.

101020_atelieroverijssel_verkenning

Netwerkopbouw en kennisontwikkeling
BVR werkte intensief aan het opbouwen van een stevig netwerk rond het Atelier. Ruimtelijke kwaliteit is in Overijssel niet langer een abstract begrip, maar het staat voor een kennisnetwerk van betrokken mensen en een manier van werken. Alle adviezen en activiteiten staan op de website van AtelierOverijssel: www.atelieroverijssel.nl

 


Kwartiermaker provinciaal bouwmeester
Product: Ontwerp
Opdrachtgever: Stuurgroep Bloemendalerpolder / KNSF-terrein

Ontwerp voor de in de Nota Ruimte geformuleerde woonopgave

De Provincie Noord Holland heeft Hilde Blank in 2004 opdracht gegeven kwartier te maken voor een provinciaal bouwmeester. In het kader van dit 'kwartiermakerschap', dat is ingesteld om te onderzoeken op welke wijze een provinciaal bouwmeester kan helpen de ruimtelijke kwaliteit te verhogen en de effectiviteit van ruimtelijke plannings-, ontwikkelings- en realisatieprocessen te verbeteren, is een aantal pilotprojecten gestart, waarvan De Bloemendalerpolder / KNSF-terrein er één is.

De Bloemendalerpolder / KNSF–terrein is in de Nota Ruimte aangewezen als uitbreidingslocatie en aangemerkt als een van de veertien pilotprojecten voor gebiedsontwikkeling. De planvorming in dit gebied is al enige tijd aan de gang. Het debat dreigde echter te verzanden in een kwantitatieve discussie over woningaantallen en het vertrouwen tussen diverse betrokken partijen liet te wensen over. Dit is de reden geweest dat de gemeenten Muiden en Weesp, op initiatief van en samen met de provincie Noord-Holland, een ontwerpatelier hebben opgericht om in 4 maanden tijd, via een interactief ontwerpproces, een gedragen en realistisch plan te ontwerpen.
Het ontwerpatelier bestond uit ontwerpers van de provincie en ontwerpers die ingehuurd werden door de beide gemeenten. Het atelier werd aangestuurd door een trojka bestaande uit Hilde Blank, in haar hoedanigheid van kwartiermaker provinciaal bouwmeester Noord Holland, Kees Rijnboutt namens de gemeente Muiden en Fred Kaaij namens de gemeente Weesp.

Het ontwerpatelier was gehuisvest in een voormalig postkantoor van Muiden en was het centrale ontmoetingspunt voor bestuurders, bewoners, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, adviseurs, ambtenaren van rijk, provincie en gemeenten, marktpartijen en andere belanghebbenden. In de vier maanden van haar bestaan, bezochten meer dan 500 personen het atelier, waar tegelijkertijd werd gewerkt en het ontwerp voor het gebied groeide.

Centraal in het ontwerp staan de inbedding van de A1 en een aangrenzende zone van robuuste natuur. Een raamwerk bestaande uit nieuwe waterhuishoudkundige, ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische en infrastructurele elementen biedt houvast voor de ontwikkeling van het landschap en de woongebieden.
Het ontwerp bevat:

  • het verleggen en gedeeltelijk verdiept leggen van de A-1;
  • een krachtige ecologische (groen/blauwe) verbinding tussen IJmeer en Vechtplassen;
  • zichtlijnen tussen de beide kernen, waarbij hun (historische) identiteit versterkt wordt;
  • de Vecht als verbindende schakel tussen Muiden en Weesp;
  • een groot gemeenschappelijk groengebied tussen Muiden en Weesp;
  • een verbeterde bereikbaarheid vanaf de A1 van Muiden en Weesp.

Het ontwerp is in de betrokken raden en staten besproken en wordt meegenomen als een van de varianten in de MER procedure. Op basis van het ontwerp wordt serieus onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de A1 te verleggen en een eco-acquaduct aan te leggen en zijn marktpartijen actief om hun visie op de woningbouwopgave te formuleren.